การปลูกชะอม ตัดต้นเตี้ย เพิ่มยอดอวบ

วันนี้พามาพบกับ คุณชวน พงษ์เผือก และคุณสี เทียนประทีป 2 เกษตรกรจาก ต.ท่าช้าง ครั้งแรกที่เข้ามาในสวนชะอมที่นี่ต้องยอมรับเลยว่า ต้นชะอมที่ถูกตัดออก และเพิ่มจะแตกยอดใหม่ออกมานั้นมองผิวเผินเหมือนกับว่าเขาเพิ่งทำการปลูกลงไปได้ไม่นานเท่านั้น

คุณคุณชวน พงษ์เผือก เล่าว่าแต่ก่อนตัวเขาก็มีอาชีพทำนาเหมือนกัน ส่วนชะอมก็ปลูกไว้ที่บ้านและขยายขึ้นเรื่อยๆ จนยึดเป็นอาชีพหลักไปเลย ซึ่งตอนนี้มีอยู่กว่า 4 ไร่เข้าไปแล้ว ด้วยอาชีพที่ว่านี้สามารถทำให้เขาส่งลูกเรียนจนถึงทุกวันนี้ได้กว่า 20 ปีมาแล้ว “นามีหลายขั้นตอน และต้องทำใหม่ตลอดทุกปี แต่ชะอมปลูกครั้งเดียวสามารถเก็บยอดได้ตลอด ไม่ต้องเหนื่อย ทำง่ายอีกต่างหาก”ตัดต้นให้เตี้ย เพิ่มยอดให้อวบ !!!

อีกทั้งยังจัดสรรปันส่วนสำหรับปลูกกล้วยอีกมุมหนึ่งของสวนที่ตอนนี้กำลังแข่งกันให้เครือกล้วยกันอย่างหนาตาทีเดียวพร้อมกับบ่อน้ำในแนวยาวที่ถูกขุดขึ้นเองอยู่ใจกลางพื้นที่ท่ามกลางต้นกล้วยเหล่านี้รายล้อมอยู่ถึงแม้ว่าจะใกล้กับแหล่งน้ำชลประทานก็ตาม

นอกจากนี้บนพื้นที่ปลูกชะอมทั้งหมดยังเต็มไปด้วยท่อน้ำต่อเป็นสายระบบ “น้ำสปริงเกลอร์” พื้นที่ที่ราบเรียบตรงนี้กลับไร้วี่แววของทุ่งนาโดยปริยาย แต่เป็นต้นชะอมเสียส่วนใหญ่ที่เจ้าของสวนยึดเป็นอาชีพไปแล้ว และไม่หันกลับไปทำนาเฉกเช่นแต่ก่อนที่เคยทำมา

สปริงเกลอร์เชื่อมโยงไปทั่วแปลงชะอม

คุณชวนเล่าว่าแต่ก่อนตัวเขาก็มีอาชีพทำนาเหมือนกันส่วนชะอมก็ปลูกไว้ที่บ้านและขยายขึ้นเรื่อยๆจนยึดเป็นอาชีพหลักไปเลยซึ่งตอนนี้มีอยู่กว่า 4 ไร่เข้าไปแล้ว ด้วยอาชีพที่ว่านี้สามารถทำให้เขาส่งลูกเรียนจนถึงทุกวันนี้ได้กว่า 20 ปีมาแล้ว “นามีหลายขั้นตอน และต้องทำใหม่ตลอดทุกปี แต่ชะอมปลูกครั้งเดียวสามารถเก็บยอดได้ตลอด ไม่ต้องเหนื่อย ทำง่ายอีกต่างหาก”

ตรงกันข้ามกับคุณสีที่ปลูกไว้ติดบ้านเป็นอาชีพเสริมรองจากการทำนาแล้วเท่านั้นแต่เขาก็ปลูกไว้กว่า 2 งานเหมือนกัน แม้ว่าจะไม่มากเท่าคุณชวน เพราะต้องทุ่มเทกับการทำนามากกว่า ทั้งนี้ก็ยังสามารถสร้างรายได้ 2 ทาง

ชะอมชอบแล้งที่สุด

ทำให้ในหน้าร้อนผลผลิตจะมีมากกว่าฤดูกาลอื่นและให้ผลผลิตเร็วลุงชวนบอกว่าช่วงเดือนเม.ย.-พ.ค. สามารถเว้น 2 วันเก็บได้เลย วันหนึ่งได้ยอดชะอมประมาณ 300-400 กำยังได้

ตรงกันข้ามกับช่วงหน้าฝนและหน้าหนาวที่ชะอมไม่ชอบต้องเว้นเป็นอาทิตย์กว่าจะเก็บผลผลิตอีกทีหนึ่งซึ่งในหน้าหนาวมักจะมีลมโกรกค่อนข้างเย็น ตรงนี้เป็นประเด็นสำคัญที่นอกจากจะทำให้ล่าช้าเป็นอาทิตย์แล้วกรณีนี้ยังทำให้ชะอมช็อกและต้องเลื่อนเวลาเก็บเกี่ยวออกไปอย่างเลี่ยงไม่ได้

คุณสีพูดเสริมอีกว่ายิ่งถ้าเป็นหน้าฝนจะเกิดอาการ “ยอดกรอบ” เป็นลักษณะที่ยอดมีอาการหงิกงอเฉพาะในหน้าฝน ซึ่งต้องดูแลเป็นพิเศษ

น้ำ ปุ๋ยบำรุงต้น

ส่วนมากแล้วคุณชวนจะใช้เป็นประเภทของปุ๋ยยูเรียมากว่า เพราะชะอมเป็นผักกินยอด การเลือกใช้ปุ๋ยจะต้องเป็นประเภทของการบำรุงเฉพาะส่วนที่มักจะเป็นตัวหน้าสูงกว่า

ปริมาณการให้ปุ๋ยในแต่ละช่วงฤดูก็ต้องแตกต่างกันไปเช่นกันในหน้าร้อนมักจะใส่ปุ๋ยน้อยหน่อยประมาณ 1 ครั้ง/เดือน อีกอย่างเป็นช่วงที่ชะอมชอบมากที่สุด สามารถเติบโตได้ดีอยู่แล้ว ซึ่งปริมาณการใส่ปุ๋ยต้องให้ตามลักษณะการเจริญของต้น ไม่เน้นให้ใส่มากจนเกินไปประมาณ 1 ช้อนโต๊ะ/ต้นก็พอ หลังจากเก็บยอดแล้วจะทำการรดน้ำทันที นับเป็น 3 วัน/ครั้ง

ในฤดูหนาวการเจริญเติบโตของต้นและยอดจะช้ากว่าหน้าร้อนมากดังนั้นควรจะใส่ปุ๋ยบ่อยมากขึ้นเพื่อเร่งต้นเร่งยอดในช่วงนี้ส่วนการให้น้ำยังคงนับ 3 วันให้ครั้งเหมือนเดิม แต่ต้องรดน้ำ 2 รอบก่อนจะได้เก็บยอดอีกครั้ง อย่างไรเสียควรระวังเรื่องการให้น้ำ เพราะหากรดน้ำมาก น้ำแฉะ หรือขังในพื้นที่ จะเกิดความเสี่ยงเรื่องต้นเน่าตายของชะอมได้

ผลผลิต ชะอม พร้อมส่ง

หนอนมากในหน้าฝน

คุณสีบอกว่าหน้าฝนต้องระวังเป็นพิเศษเรื่องหนอนเข้ามากัดกินที่ยอดค่อนข้างเยอะมากจะสังเกตการเข้าทำลายจากทางยอดอ่อนเป็นหลักที่ต้องบอกเลยว่า “หนอนเป็นศัตรูที่ร้ายที่สุด” สำหรับชะอม

คุณชวนกล่าวอย่างอ่อนใจว่า “ตรงนี้ก็ต้องพึ่งพาเรื่องสารกำจัดศัตรูพืชที่หาซื้อได้ตามร้านจำหน่ายเคมีภัณฑ์ทั่วไป แต่จะพยายามใช้ไม่มากนัก หากไม่เกิดการระบาดจริงจะพยายามหลีกเลี่ยงเสมอ เพราะเราเองก็เป็นห่วงคนกินเหมือนกัน”

ลักษณะการให้น้ำ ชะอม

วิธีการทำให้ยอดอวบ ใบอ่อน สวย อาจมีหลากหลายวิธีตามแต่เกษตรกรจะเลือกใช้ เช่นการใช้ฮอร์โมน ปุ๋ยยูเรีย สารสกัดชีวภาพ และการตัดแต่งต้น เป็นต้น ซึ่งแต่ละวิธีการนั้นอาจให้ผลลัพธ์ที่เหมือน หรือแตกต่างกันได้ ด้วยลักษณะที่ชะอมเป็นไม้สูง และส่วนที่นิยมนำมาบริโภคคือส่วนยอด ดังนั้นเกษตรกรที่ปลูกชะอมมักใช้การตัดต้นให้ต้นมีลักษณะเตี้ย เป็นอีกวิธีสำหรับผู้ปลูกชะอมที่ขาดไม่ได้เลย

ลุงชวนบอกว่า ตัวเขาต้องทำการตัดต้นชะอมทุกปี เมื่อต้นบรรจบครบรอบ 1 ปี ซึ่งปีนี้เขาเริ่มทยอยตัดทีละแปลงมาประมาณ 1-2 เดือนแล้ว การตัดต้นออกแบบนี้นอกจากจะเป็นการกระตุ้นให้ออกยอดแล้ว ยอดที่ได้จะมีลักษณะดีด้วย เพราะถ้ายอดเล็กมาก จะมัดแต่ละกำต้องใช้จำนวนมาก และยังจะไม่สวยแม่ค้าที่เข้ามารับซื้อจะตีราคาให้กับเกษตรกรต่ำกว่า ยอดที่มีลักษณะดี

เมื่อต้นชนปีที่ต้องทำการตัดแล้ว ต้นจะสูงประมาณ 1 เมตรกว่า เขาจะใช้เครื่องตัดหญ้าตัดต้นออกให้เหลือแต่ต้นตอชะอมสูงประมาณ 10-20 เซนติเมตร ส่วนกิ่งที่ตัดออกจะเก็บบนร่องระหว่างแปลงไว้เป็นปุ๋ย หลังจากนั้นประมาณ 1 อาทิตย์กว่าๆบริเวณต้นตอที่เพิ่งถูกตัดไปก็จะแตกยอดออกมาอีก

กิ่งกำลังแตกยอดได้ดี ซึ่งชำมาจากแกลบดำเพียงชนิดเดียว

ที่สวนของคุณชวนจะไม่มีการทำร่องแปลงปลูก แต่เป็นพื้นราบเรียบทั้งหมด แบ่งเป็นโซน และปลูกเป็นแถวตามพื้นที่แต่ละโซนไป

ทั้งนี้หากต้นมีลักษณะสูงจนเกินไป ความต้องการธาตุอาหารสำหรับบำรุงต้นก็สูงตามไปด้วย ทั้งยังทำให้ยอดเล็กได้เช่นเดียวกัน

กิ่งตอน ชะอม

ซำกิ่งง่ายๆตามภูมิปัญญา

ที่นี่จะรับชำกิ่งพันธุ์ชะอมจำหน่ายไปพร้อมๆกัน ซึ่งจะเรียกว่าเป็นงานอดิเรกก็ว่าได้ เพราะคุณชวนนำกิ่งชำที่มาจากการตัดต้นทิ้งในแต่ละปีมาชำอีกทีหนึ่ง หรืออาจสามารถชำได้ปีละครั้งก็ว่าได้ขึ้นอยู่กับจำนวน “ออเดอร์” ที่โทรสั่งเข้ามาแต่ละล็อต ส่วนมากจะเป็นเกษตรกรที่มาจากต่างจังหวัดเข้ามารับซื้อถึงที่มากกว่า

สำหรับวิธีการชำจะอยู่ในเชิงของการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นเข้ามาช่วย ก่อนอื่นเขาจะนำกิ่งที่ตัดจากแปลงมาตัดแบ่งอีกทีความยาวประมาณ 10-15 เซนติเมตร แล้วนำไปแช่กับ “กะปิ” ที่ผสมกับน้ำทิ้งไว้ประมาณ 30นาที จึงจะนำไปชำในถุงดำที่มีเพียงแกลบดำเป็นวัสดุปลูกอย่างเดียว ซึ่งเขาจำหน่ายในราคา 5 บาท/ถุง และที่สำคัญคือใน 1 ถุงนั้นล้วนเต็มไปด้วยกิ่งพันธุ์ชะอม 5-6 กิ่ง/ถุง !!!!

เขาพูดว่า ที่ต้องชำจำนวนมากๆนั้นก็แค่อยากให้คนที่เข้ามาซื้อได้นำไปปลูกกันมากๆ ถ้าต้นที่เขาชำรอดตายแค่ 3 กิ่งหรือน้อยกว่านั้นเขาจะไม่ขายให้ลูกค้าไปเด็ดขาด ที่สามารถขายได้ต้องทีอย่างน้อย 4 กิ่งขึ้นไปเท่านั้น “เอาไปเผื่อกิ่งที่ตาย” แม้ว่าเขาจะเผื่อไปมากหน่อยก็ตาม อีกมุมหนึ่งก็ถือว่าเป็นความโชคดีของลูกค้าที่นอกจากจะได้กิ่งพันธุ์คุณภาพแล้ว ยังอยู่ในราคาที่ถูกด้วย

ยอดชะอมอวบๆเตรียมมัดส่งจำหน่าย

มัด ชะอม ให้เป็น ช่อๆมัด ชะอม ให้เป็น ช่อๆ

แม่ค้าจากตลาดไทมารับถึงสวน

ศาลาหลังใหญ่ที่อยู่หน้าวัด หรือหน้าทางเข้าสวนของคุณชวน กลายเป็นตลาดซื้อ-ขายชะอมขนาดย่อมของคนละแวกนี้ไปเสียแล้ว เมื่อผู้ปลูกชะอมมีจำนวนมากขึ้น แม้ไม่ได้ตั้งกันเป็นกลุ่ม แต่ก็เป็นที่รู้ดีของแม่ค้าหลายๆเจ้าในตลาดไทยหากจะมารับซื้อสินค้าจากที่นี่ ทุกคนจะนำยอดชะอมที่มัดเป็นกำเรียบร้อยแล้วมาวางให้แม่ค้าจากตลาดไทมาเลือกซื้อกันตามราคาของแต่ละฤดูกาล

5-6 บาท เป็นตัวเลขของราคาสินค้าในหน้าร้อน ซึ่งมีจำนวนมากเป็นพิเศษ 15-20 บาท เป็นอีกราคาหนึ่งในหน้าหนาว และหน้าฝนที่มีปริมาณน้อย

อย่างไรก็ตาม ทั้งในปัจจุบันและอนาคต “ชะอม” ยังเป็นพืชผักเศรษฐกิจหลักสำคัญอีกชนิดหนึ่งที่เป็นทั้งความต้องการในตลาดประเทศไทย และตลาดต่างประเทศ เนื่องจาก ณ ปัจจุบันนี้ธุรกิจการส่งชะอมออกต่างประเทศ เริ่มได้รับการยอมรับ และการตอบรับที่ดีมากขึ้น นับว่าเป็นผักพื้นบ้านของไทยที่มุ่งหน้าทำเงินแซงพืชผักหลายตัวไปมาก ซึ่งอาจได้แค่บางประเทศเท่านั้น แต่ชะอมกลับได้รับความนิยมทั้งแถบทวีปเอเชีย และยุโรปหลายประเทศเช่นกัน ความต้องการจึงมีโอกาสเพิ่มสูงขึ้นไปอีกในอนาคตอย่างแน่นอน

ขอขอบคุณ คุณชวน พงษ์เผือก และ คุณสี เทียน 2 เกษตรกรจาก ต.ท่าช้าง จ.อ่างทอง

ที่มาเว็บ พลังเกษตรดอทคอม

 

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*